E
Engin Demirci
Guest

https://drive.google.com/file/d/1tQnmAXasnRAqI4b61PN7IxHT4uTRr1rM/view?usp=sharing
https://www.slideshare.net/slideshow/temel-hak-ve-sorumluluklarin-onemi-ppsx/286175508
TEMEL HAK VE SORUMLULUKLARIN TOPLUMSAL DÜZENİN SÜRDÜRÜLMESİNDEKİ ÖNEMİ
(6. Sınıf – Bursluluk Sınavı Odaklı Ders Notu | Klasik Öğretmen Defteri Formatı)
1⃣ KONU TANIMI
Birey, toplum içinde yaşayan sosyal bir varlıktır. Günlük hayatta karşılaşılan sorunlar kişisel kurallara göre değil; hak, özgürlük ve sorumluluk bilinciyle çözülmelidir.
Temel hak ve özgürlüklerimiz, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınmıştır.
“Herkes; kişiliğine bağlı, dokunulamaz, devredilemez, vazgeçilemez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”
2⃣ TEMEL KAVRAMLAR
Hak
Yasaların bireylere tanıdığı imkânlardır.
Örn: Eğitim, sağlık, yaşama hakkı
Özgürlük
Başkasına zarar vermeden, kişinin kendi iradesiyle karar verebilmesidir.
Sorumluluk
Üzerimize düşen görevlerdir.
Örn: Vergi vermek, kanunlara uymak
Haklarımız sınırsız değildir.
3⃣ HAKLARIN ÖZELLİKLERİ
4⃣ TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN TOPLUMSAL DÜZENE KATKISI
Temel hak ve sorumluluklar:
- Yaşam, özgürlük ve güvenliği korur.
- Çatışmaları önler.
- Toplumsal barışı sağlar.
- Özgürlüklerin kötüye kullanımını engeller.
- Devletin yetki ve görevlerini belirler.
- Devletin keyfi davranmasını engeller.
- Bireyin devlete karşı sorumluluklarını hatırlatır.
Hak bize yetki verir, sorumluluk düzeni korur.
Sadece haklarını isteyen ama sorumluluklarını yerine getirmeyen birey → toplumsal düzeni bozar.
ANAYASAMIZDA YER ALAN TEMEL HAKLAR
1⃣ Yaşama Hakkı (Madde 17)
Yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma hakkıdır.
En temel ve sınırlandırılamayan haktır.
2⃣ Özel Hayatın Gizliliği (Madde 20)
Kişisel yaşam korunur, izinsiz müdahale edilemez.
3⃣ Haberleşme Özgürlüğü (Madde 22)
İletişim gizlidir ve korunur.
4⃣ Düşünce ve Kanaat Özgürlüğü (Madde 25)
Kimse düşüncesini açıklamaya zorlanamaz.
5⃣ Eğitim ve Öğrenim Hakkı (Madde 42)
Kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz.
İlköğretim zorunlu ve devlet okullarında parasızdır.
6⃣ Seçme ve Seçilme Hakkı (Madde 67)
18 yaşını dolduran vatandaşlar oy kullanabilir.
7⃣ Dilekçe Hakkı (Madde 74)
Vatandaşlar devlet kurumlarına yazılı başvuru yapabilir.
HAK ARAMA YOLU: DİLEKÇE HAKKI
• Yazılı başvuru yapılır.
• Ad, soyad, adres, imza bulunur.
• Açık ve saygılı dil kullanılır.
• Kamu kurumları
• TBMM Dilekçe Komisyonu
Mahalle parkındaki lambalar yanmıyor → Belediyeye dilekçe yazılır.
• Yönetime katılmayı sağlar.
• Demokratik bir haktır.
• Sorunların çözüm yoludur.
HAKLARIN SINIFLANDIRILMASI
1⃣ Siyasi Haklar
• Seçme ve seçilme
• Dilekçe hakkı
• Toplantı hakkı
2⃣ Kişi Hakları
• Yaşama hakkı
• Düşünce özgürlüğü
• Özel hayatın gizliliği
3⃣ Sosyal ve Ekonomik Haklar
• Çalışma hakkı
• Grev hakkı
• Sendika kurma hakkı
TEMEL HAKLARIN SINIRLANDIRILMASI
Bazı olağanüstü durumlarda geçici olarak sınırlandırılabilir:
• Olağanüstü hâl
• Savaş
• Seferberlik
VATANDAŞLIK SORUMLULUKLARIMIZ
Temel Sorumluluklarımız
1⃣ Kanunlara Uymak
Toplum düzenini sağlar.
2⃣ Oy Kullanmak
Demokratik görevdir.
3⃣ Vergi Vermek
Devlet hizmetlerinin kaynağıdır.
4⃣ Askerlik Yapmak
Ülke savunması için önemlidir.
GÜNLÜK HAYATTA SORUMLULUKLAR
Evde
• Odamızı düzenli tutmak
• Saygılı davranmak
Okulda
• Kurallara uymak
• Araç-gereçlere zarar vermemek
Toplumda
• Çevreyi korumak
• Kamu mallarına zarar vermemek
• Başkalarının haklarına saygı göstermek
GENEL ÖZET
“Özgürlük sorumlulukla güzeldir.”
Doğduğunda başlar kutsal hakların,
Anayasa senin en büyük kalkanın.
Yaşamak, okumak, özgürce düşünmek,
Temelidir huzurlu, aydınlık yarınların.
Lakin unutma ki sınır var her yerde,
Senin hakkın biter, başkası girdiğinde.
Özgürlük dediğin başıboşluk değildir,
Sorumluluk can verir kurulan bu düzende.
Vergini ver, oyunu kullan, vatanı koru,
Dilekçenle sor, çözülsün her türlü soru.
Hak ve ödev el ele, kardeşçe yürürse,
Aşılır toplumun en dik, en zorlu yolu.
Okumaya devam et...